Misschien wel het meest aangrijpende aspect van de identiteit van de quetzal is zijn relatie met gevangenschap. Door de geschiedenis heen is de quetzal gevierd als hét symbool van vrijheid. Volgens de legende overleeft de vogel niet achter tralies, een overtuiging die geworteld is in het feit dat gevangen quetzals vaak weigeren te eten en de dood verkiezen boven het verlies van hun vrijheid. Hoewel de moderne vogelhouderij er soms in slaagt ze in leven te houden in gespecialiseerde faciliteiten, blijft de « weigering om te zingen in een kooi » een krachtige metafoor in de Latijns-Amerikaanse literatuur en politiek. Het vertegenwoordigt de ontembare geest van een volk en het idee dat ware schoonheid niet te beperken is. Deze beklijvende eigenschap heeft de quetzal tot een nationaal symbool van Guatemala gemaakt, hij prijkt op de vlag en de nationale munt is er zelfs naar vernoemd, en dient als een constante herinnering dat vrijheid de hoogste staat van zijn is.
